Trenuj

Matura: Funkcje

Odczytywanie wykresu funkcji: dziedzina, zbiór wartości i rozwiązania równań

Zadanie z wykresem funkcji to często cztery punkty za samo patrzenie na rysunek. Wystarczy wiedzieć, na którą oś patrzeć i co oznaczają kółka na końcach linii.

Zacznij trenować Najpierw teoria

Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.

O co chodzi w tym typie zadań

W arkuszu 2025 zadanie 11 było warte aż 4 punkty. Dostawało się wzór i wykres funkcji złożonej z trzech kawałków, a trzeba było wpisać dziedzinę, zbiór wartości, przedział, gdzie funkcja jest dodatnia, i zbiór rozwiązań równania f(x) = 3.

Żadne z tych pytań nie wymaga liczenia. Wymaga dokładności: jeden zły nawias przy końcu przedziału kosztuje punkt.

Teoria od zera

Z wykresu funkcji odczytujesz trzy rzeczy. Wszystko sprowadza się do patrzenia na osie.

Dziedzina

To wszystkie argumenty x, dla których wykres istnieje. Patrzysz na oś poziomą: od najbardziej lewego punktu wykresu do najbardziej prawego.

Zbiór wartości

To wszystkie wysokości y, które wykres osiąga. Patrzysz na oś pionową: od najniższego punktu do najwyższego.

Pełne i puste kółko

Pełne kółko oznacza, że punkt należy do wykresu, więc koniec przedziału jest domknięty ⟨ ⟩. Puste kółko oznacza, że punkt nie należy, więc przedział jest otwarty ( ).

Rozwiązanie równania f(x) = c

Szukasz wszystkich x, dla których wykres leży na wysokości c. Jeśli na tej wysokości wykres jest poziomym odcinkiem, rozwiązaniem jest cały przedział.

Funkcja dodatnia to taka, której wykres leży nad osią x. Szukasz więc fragmentów wykresu powyżej osi poziomej i odczytujesz ich zakres na osi x.

Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku

Przykład 1

Funkcja f to x + 4 dla x ∈ ⟨−4, −2⟩, 2 dla x ∈ (−2, 1⟩ oraz −2x + 4 dla x ∈ (1, 3). Podaj dziedzinę.

  1. Wykres zaczyna się w x = −4 (pełne kółko).
  2. Kończy się w x = 3, ale ten punkt nie należy do wykresu (puste kółko).

Odpowiedź: ⟨−4, 3)

Przykład 2

Dla tej samej funkcji podaj zbiór wartości.

  1. Pierwszy kawałek daje wartości od 0 do 2.
  2. Drugi kawałek to stała 2.
  3. Trzeci kawałek spada od 2 do −2, bez obu końców.
  4. Najniżej wykres zbliża się do −2, ale go nie osiąga, a najwyżej osiąga 2.

Odpowiedź: (−2, 2⟩

Przykład 3

Dla tej samej funkcji rozwiąż równanie f(x) = 2.

  1. Wysokość 2 wykres osiąga w x = −2 (koniec pierwszego kawałka) i na całym poziomym odcinku do x = 1.

Odpowiedź: ⟨−2, 1⟩

Przykład 4

Dla tej samej funkcji podaj, gdzie przyjmuje wartości dodatnie.

  1. Pierwszy kawałek x + 4 > 0 dla x > −4.
  2. Drugi kawałek zawsze 2 > 0.
  3. Trzeci kawałek −2x + 4 > 0 dla x < 2.

Odpowiedź: (−4, 2)

Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.

Rozwiąż zadanie

Najczęstsze błędy

  • Odczytywanie dziedziny z osi y lub zbioru wartości z osi x.
  • Pełne kółko zamiast pustego w zapisie przedziału. Puste kółko oznacza nawias okrągły.
  • Pominięcie punktu na końcu kawałka, który też ma żądaną wartość.
  • Uznanie miejsca zerowego za punkt, w którym funkcja jest dodatnia. Przy wartościach dodatnich zero się nie liczy.

Gdzie to się przydaje poza maturą

Umiejętność czytania wykresów przydaje się każdemu, kto patrzy na dane: w pracy, w finansach i w wiadomościach.

W biznesie

Taryfy i progi to funkcje określone kawałkami. Na przykład rabat zależny od wielkości zamówienia: do 100 sztuk cena bez zmian, od 101 do 500 niższa, powyżej 500 jeszcze niższa. Wykres takiej ceny wygląda jak funkcja z matury.

Kierownik sprzedaży, patrząc na wykres przychodów, odczytuje, w jakich miesiącach przekroczono plan. To dokładnie pytanie o zbiór argumentów, dla których funkcja jest większa od danej liczby.

W technologii

Panele analityczne stron internetowych pokazują ruch w czasie. Programista szuka na wykresie okresów, w których czas ładowania strony przekraczał normę.

Zasilacze i ładowarki mają charakterystyki pracy pokazane na wykresach, a inżynier odczytuje z nich zakres bezpiecznych napięć.

W codziennym życiu

Wykres temperatury w prognozie pogody odpowiada na pytanie, kiedy będzie powyżej zera. To jak pytanie o przedział, w którym funkcja jest dodatnia.

Podatek dochodowy z progami to funkcja kawałkami: inna stawka do pewnej kwoty, inna powyżej.

To było na maturze

Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.

Pytania i odpowiedzi

Jak odczytać dziedzinę funkcji z wykresu?

Patrz na oś poziomą. Dziedzina to wszystkie x od najbardziej lewego do najbardziej prawego punktu wykresu. Pełne kółko oznacza nawias ostry, puste okrągły.

Jak odczytać zbiór wartości funkcji z wykresu?

Patrz na oś pionową. Znajdź najniższy i najwyższy punkt wykresu i zapisz przedział między nimi, uważając na kółka na końcach.

Co oznacza puste kółko na wykresie?

Że ten punkt nie należy do wykresu. W zapisie przedziału przy tym końcu stoi nawias okrągły.

Jak rozwiązać równanie f(x) = 3 z wykresu?

Narysuj w myślach poziomą linię na wysokości 3 i znajdź wszystkie x, w których wykres jej dotyka. Jeśli wykres biegnie po tej linii, rozwiązaniem jest cały odcinek.

Teoria już jest. Czas na praktykę.

Trenuj: Odczytywanie wykresu funkcji

Powiązane tematy