Egzamin ósmoklasisty: Planimetria
Twierdzenie Pitagorasa na egzaminie ósmoklasisty: teoria i zadania
Twierdzenie Pitagorasa pojawia się w co drugim zadaniu z geometrii, także w bryłach. Warto znać kilka „ładnych” trójek liczb.
Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.
O co chodzi w tym typie zadań
W arkuszu 2025 trzeba było policzyć pole trójkąta prostokątnego, gdy znana była przeciwprostokątna i jedna przyprostokątna, a w 2026 wysokość i pole trójkąta równobocznego o boku 2 cm oraz odległości na mapie w kratkę.
Twierdzenie mówi, że w trójkącie prostokątnym kwadrat przeciwprostokątnej jest równy sumie kwadratów przyprostokątnych: a² + b² = c². Na egzaminie liczby często tworzą trójki 3, 4, 5 albo ich wielokrotności, na przykład 30, 40, 50.
Teoria od zera
W trójkącie prostokątnym kwadrat przeciwprostokątnej jest równy sumie kwadratów przyprostokątnych.
Trójkąt równoboczny
Odległość na mapie w kratkę
Policz kratki w poziomie i w pionie. To przyprostokątne, a odległość w linii prostej to przeciwprostokątna.
Trójki warte zapamiętania: 3, 4, 5; 5, 12, 13; 8, 15, 17 i ich wielokrotności, na przykład 6, 8, 10 albo 9, 12, 15.
Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku
Przykład 1
Wieża jest 3 km na północ i 4 km na zachód od schroniska. Jaka jest odległość w linii prostej?
- To przyprostokątne trójkąta prostokątnego.
- √(3² + 4²) = √25 = 5 km.
Odpowiedź: 5 km
Przykład 2
Oblicz wysokość i pole trójkąta równobocznego o boku 2 cm.
- h = a√3 : 2 = 2√3 : 2 = √3 cm.
- P = a²√3 : 4 = 4√3 : 4 = √3 cm².
Odpowiedź: h = √3 cm, P = √3 cm²
Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.
Rozwiąż zadanieNajczęstsze błędy
- Dodawanie boków zamiast kwadratów: c = a + b to błąd.
- Użycie wzoru dla przeciwprostokątnej, gdy szukasz przyprostokątnej. Wtedy odejmujesz kwadraty.
- Zapomnienie o pierwiastku na końcu.
Gdzie to się przydaje poza szkołą
Pitagoras przydaje się wszędzie, gdzie mierzy się po skosie.
W biznesie
Dekarz liczy długość krokwi z wysokości dachu i połowy szerokości domu. To przeciwprostokątna.
W technologii
Przekątna ekranu w calach to przeciwprostokątna trójkąta o bokach równych szerokości i wysokości ekranu.
W codziennym życiu
Czy szafa 2,4 m przejdzie przez drzwi, jeśli ją przechylisz? Policz przekątną otworu drzwiowego.
To było na egzaminie
Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.
- Egzamin ósmoklasisty 2026, zadanie 10: trójkąt równoboczny o boku 2 cm
- Egzamin ósmoklasisty 2026, zadanie 12: muzeum, wieża i schronisko na mapie w kratkę
- Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 11: trójkąt prostokątny podzielony odcinkiem DC
Pytania i odpowiedzi
Jak rozpoznać przeciwprostokątną?
To najdłuższy bok, leży naprzeciw kąta prostego.
Jaki jest wzór na wysokość trójkąta równobocznego?
h = a√3 : 2, a pole P = a²√3 : 4.
Teoria już jest. Czas na praktykę.
Trenuj: Twierdzenie Pitagorasa i trójkąty