Egzamin ósmoklasisty: Skala i układ współrzędnych
Układ współrzędnych na egzaminie ósmoklasisty: wierzchołki i środek odcinka
Punkty w układzie współrzędnych opisują dwie liczby. Większość zadań to liczenie przesunięć w prawo, w lewo, w górę i w dół.
Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.
O co chodzi w tym typie zadań
W arkuszu 2025 podano trzy wierzchołki równoległoboku ABCD: A = (−3, −2), C = (4, 2), D = (−1, 2). Trzeba było wybrać współrzędne czwartego wierzchołka B.
W równoległoboku bok AB jest równoległy i równy bokowi DC. Jeśli z D do C idziesz 5 kratek w prawo, to z A do B też idziesz 5 kratek w prawo. Dlatego B = (2, −2).
Teoria od zera
Punkt w układzie współrzędnych zapisujesz jako (x, y): najpierw przesunięcie w poziomie, potem w pionie.
Brakujący wierzchołek równoległoboku
Przesunięcie z D do C jest takie samo jak z A do B.
Środek odcinka
Środek odcinka ma współrzędne będące średnimi współrzędnych końców: S = ((x₁ + x₂)/2, (y₁ + y₂)/2).
Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku
Przykład 1
A = (−3, −2), C = (4, 2), D = (−1, 2). Znajdź B w równoległoboku ABCD.
- Z D do C: 5 w prawo, 0 w górę.
- Z A do B tak samo: (−3 + 5, −2).
Odpowiedź: B = (2, −2)
Przykład 2
Oblicz środek odcinka AB, gdy A = (−4, 6) i B = (2, −2).
- x = (−4 + 2) : 2 = −1.
- y = (6 + (−2)) : 2 = 2.
Odpowiedź: (−1, 2)
Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.
Rozwiąż zadanieNajczęstsze błędy
- Zamiana kolejności współrzędnych: najpierw x, potem y.
- Błąd znaku przy liczbach ujemnych.
- Przesuwanie złego wierzchołka. Kolejność liter w nazwie równoległoboku mówi, które wierzchołki są sąsiednie.
Gdzie to się przydaje poza szkołą
Współrzędne to adres punktu na płaszczyźnie.
W biznesie
Magazyn oznacza półki literą rzędu i numerem kolumny. To układ współrzędnych, który pozwala szybko znaleźć towar.
W technologii
Każdy piksel na ekranie ma swoje współrzędne. Kliknięcie myszką to dla komputera para liczb.
W codziennym życiu
W grze w statki strzał „B5” to współrzędne pola na planszy.
To było na egzaminie
Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.
- Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 14: czwarty wierzchołek równoległoboku
Pytania i odpowiedzi
Która współrzędna jest pierwsza?
Pierwsza to x (w prawo lub w lewo), druga to y (w górę lub w dół).
Jak policzyć środek odcinka?
Dodaj współrzędne x końców i podziel przez 2, potem to samo dla y.
Teoria już jest. Czas na praktykę.
Trenuj: Układ współrzędnych