Trenuj

Egzamin ósmoklasisty: Liczby i działania

Ułamki zwykłe i dziesiętne na egzaminie ósmoklasisty: teoria i ćwiczenia

Ułamki są w każdym arkuszu egzaminu ósmoklasisty, czasem jako osobne zadanie, częściej jako krok w zadaniu z procentami czy równaniem. Kto pewnie liczy na ułamkach, oszczędza czas w całym arkuszu.

Zacznij trenować Najpierw teoria

Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.

O co chodzi w tym typie zadań

Na egzaminie ułamki pojawiają się na dwa sposoby. Pierwszy to zadanie zamknięte, w którym trzeba obliczyć wartość wyrażenia z ułamkami zwykłymi i dziesiętnymi, na przykład (2,4 − 5⅓) : (−2). Drugi to zadanie otwarte z uzasadnieniem, na przykład pokazanie, że brakujący składnik sumy jest ułamkiem o liczniku 1.

W obu przypadkach wystarczy kilka umiejętności: zamiana liczby mieszanej i dziesiętnej na ułamek zwykły, sprowadzanie do wspólnego mianownika, skracanie i działania na liczbach ujemnych. Poniżej każda z nich jest opisana krok po kroku.

Teoria od zera

Ułamek zwykły to dzielenie zapisane kreską: 3/4 to 3 podzielone przez 4.

Dodawanie i odejmowanie

wspólny mianownik: 1/4 + 1/6 = 3/12 + 2/12 = 5/12

Liczby mieszane i dziesiętne

5 1/3 = 16/3
2,4 = 24/10 = 12/5

Dzielenie przez liczbę ujemną zmienia znak wyniku.

Brakujący składnik sumy

Żeby znaleźć brakujący składnik, od sumy odejmij znane składniki: 7/15 − 1/5 − 1/6 = 14/30 − 6/30 − 5/30 = 1/10.

Kalkulator na egzaminie jest niedozwolony, dlatego warto ćwiczyć rachunki w pamięci i na kartce. Liczby w zadaniach są dobrane tak, żeby wszystko ładnie się skracało.

Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku

Przykład 1

Oblicz 3/4 + 1/6.

  1. Wspólny mianownik to najmniejsza liczba, która dzieli się przez 4 i przez 6, czyli 12.
  2. 3/4 = 9/12, a 1/6 = 2/12.
  3. 9/12 + 2/12 = 11/12.

Odpowiedź: 11/12

Przykład 2

Oblicz (2,4 − 5⅓) : (−2).

  1. 2,4 = 24/10 = 12/5, a 5⅓ = 16/3.
  2. W nawiasie: 12/5 − 16/3 = 36/15 − 80/15 = −44/15.
  3. Dzielenie przez −2: −44/15 : (−2) = 22/15 = 1 7/15.

Odpowiedź: 1 7/15

Przykład 3

Liczbę 7/15 zapisano jako sumę 1/5 + 1/6 + x. Oblicz x.

  1. x = 7/15 − 1/5 − 1/6.
  2. Wspólny mianownik 30: 14/30 − 6/30 − 5/30 = 3/30.
  3. Po skróceniu x = 1/10, czyli ułamek o liczniku 1.

Odpowiedź: 1/10

Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.

Rozwiąż zadanie

Najczęstsze błędy

  • Dodawanie liczników i mianowników osobno: 1/4 + 1/6 to nie 2/10.
  • Zamiana 5⅓ na 5/3. Całości trzeba zamienić na trzecie: 5 = 15/3, więc 5⅓ = 16/3.
  • Zgubienie znaku przy dzieleniu przez liczbę ujemną. Dwie liczby ujemne dają wynik dodatni.
  • Niedokończone skracanie. Wynik 22/15 jest poprawny, ale 44/30 trzeba jeszcze skrócić.

Gdzie to się przydaje poza szkołą

Ułamki to nie tylko szkoła. Używasz ich za każdym razem, gdy dzielisz pizzę, czytasz przepis albo sprawdzasz, ile zostało baterii.

W biznesie

Sklep, który sprzedaje towar o jedną trzecią drożej, niż kupił, musi umieć zamienić „jedną trzecią” na procent i złotówki.

W technologii

Proporcje ekranu 16 : 9 i rozdzielczość zdjęć to ułamki. Program do grafiki przelicza je przy każdej zmianie rozmiaru.

W codziennym życiu

Przepis na 4 osoby, a gotujesz dla 6? Każdą ilość mnożysz przez 6/4 = 3/2. Szklanka i ćwierć mąki to 1¼ szklanki, czyli 5/4.

To było na egzaminie

Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.

Pytania i odpowiedzi

Jak zamienić liczbę mieszaną na ułamek?

Całości pomnóż przez mianownik i dodaj licznik. Mianownik się nie zmienia: 5⅓ = (5 · 3 + 1)/3 = 16/3.

Czy na egzaminie wynik trzeba skrócić?

W zadaniach zamkniętych odpowiedzi są zwykle skrócone, więc nieskrócony wynik trudno znaleźć wśród opcji. W zadaniach otwartych skracanie to dobry zwyczaj, który chroni przed błędem.

Kiedy lepiej liczyć na ułamkach dziesiętnych?

Gdy wszystkie liczby dają się łatwo zapisać dziesiętnie, na przykład 1/2, 1/4, 1/5. Przy trzecich i szóstych lepiej przejść na ułamki zwykłe, bo 1/3 nie ma skończonego rozwinięcia.

Teoria już jest. Czas na praktykę.

Trenuj: Ułamki zwykłe i dziesiętne

Powiązane tematy