Egzamin ósmoklasisty: Procenty i diagramy
Procenty na egzaminie ósmoklasisty: teoria od zera i ćwiczenia
Procenty są w każdym arkuszu, często w kilku zadaniach naraz: przy diagramach, tabelach i obniżkach cen. Wystarczy opanować trzy pytania.
Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.
O co chodzi w tym typie zadań
Prawie każde zadanie z procentami sprowadza się do jednego z trzech pytań. Ile to jest p% danej liczby? Jakim procentem jednej liczby jest druga? O ile procent jedna wielkość jest większa lub mniejsza od drugiej?
W arkuszu 2025 Aldona odkładała pieniądze na deskorolkę i trzeba było policzyć, jaki procent ceny odłożyła i o ile procent więcej odłożyła w marcu niż w styczniu. W 2026 trzeba było policzyć procent uczestników jednego turnieju. Wszystkie te zadania rozwiązujesz tymi samymi trzema schematami.
Teoria od zera
Procent to setna część: 1% = 1/100.
O ile procent więcej
Różnicę dzielisz przez wartość, z którą porównujesz.
Bez kalkulatora najwygodniej zamieniać procenty na ułamki: 25% to jedna czwarta, 20% to jedna piąta, 10% to jedna dziesiąta.
Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku
Przykład 1
Ile to 35% z 40?
- 10% z 40 to 4.
- 30% to 12, a 5% to połowa z 4, czyli 2.
- 35% to 12 + 2 = 14.
Odpowiedź: 14
Przykład 2
W styczniu odłożono 50 zł, w marcu 60 zł. O ile procent więcej odłożono w marcu?
- Różnica: 60 − 50 = 10 zł.
- Porównujesz ze styczniem: 10 : 50 = 0,2.
- 0,2 to 20%.
Odpowiedź: o 20%
Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.
Rozwiąż zadanieNajczęstsze błędy
- Liczenie procentu od złej liczby. „O ile procent więcej niż w styczniu” liczysz od kwoty ze stycznia.
- Mylenie 20% z 1/20. 20% to 20/100 = 1/5.
- Odejmowanie procentów od siebie, gdy dotyczą różnych całości.
Gdzie to się przydaje poza szkołą
Procenty to najpraktyczniejsza część matematyki z podstawówki.
W biznesie
Sklep, który kupuje towar za 50 zł i sprzedaje za 60 zł, ma narzut 20%. Bez procentów nie da się ustalić ceny ani policzyć zysku.
W technologii
Pasek baterii w telefonie pokazuje procent naładowania. Przy 20% telefon ostrzega, bo zostało jedna piąta energii.
W codziennym życiu
Promocja −30% na buty za 200 zł to oszczędność 60 zł. Warto to policzyć, zanim uznasz, że okazja jest wyjątkowa.
To było na egzaminie
Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.
- Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 1: oszczędności na deskorolkę
Pytania i odpowiedzi
Jak policzyć procent liczby bez kalkulatora?
Zacznij od 10%, czyli przesunięcia przecinka. Z niego złożysz 5%, 20%, 30% i inne procenty.
Jak sprawdzić, jakim procentem jest jedna liczba drugiej?
Podziel część przez całość i pomnóż przez 100. 14 z 40 to 14 : 40 = 0,35, czyli 35%.
Czym różni się „o ile procent więcej” od „ile procent”?
„Ile procent” pyta o część całości. „O ile procent więcej” pyta o różnicę w stosunku do wielkości, z którą porównujesz.
Teoria już jest. Czas na praktykę.
Trenuj: Procenty