Egzamin ósmoklasisty: Skala i układ współrzędnych
Skala na mapie i planie: egzamin ósmoklasisty krok po kroku
Skala mówi, ile razy rysunek jest mniejszy od rzeczywistości. Najwięcej błędów robi się przy jednostkach i polach.
Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.
O co chodzi w tym typie zadań
W arkuszu 2025 mała kwadratowa tablica była narysowana w skali 1 : 20 jako kwadrat o boku 3 cm, a duża tablica miała wymiary 240 cm na 90 cm. Trzeba było policzyć, ile razy pole dużej tablicy jest większe.
Najpierw zamień wymiary z rysunku na rzeczywiste: 3 cm · 20 = 60 cm. Dopiero potem licz pola. Pamiętaj, że pole w skali 1 : 20 jest mniejsze aż 400 razy, bo zmniejszają się oba wymiary.
Teoria od zera
Skala 1 : k oznacza, że 1 cm na rysunku to k cm w rzeczywistości.
Pole w skali
Wymiary zamieniaj na rzeczywiste przed liczeniem pola. W skali 1 : k pole na rysunku jest k² razy mniejsze.
1 km = 1000 m = 100 000 cm. Na mapie w skali 1 : 100 000 jeden centymetr to jeden kilometr.
Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku
Przykład 1
Na mapie w skali 1 : 50 000 odległość wynosi 4 cm. Ile to w terenie?
- 4 cm · 50 000 = 200 000 cm.
- 200 000 cm = 2 km.
Odpowiedź: 2 km
Przykład 2
Mała tablica w skali 1 : 20 to kwadrat o boku 3 cm. Duża ma 240 cm na 90 cm. Ile razy większe jest pole dużej?
- Bok małej: 3 · 20 = 60 cm, pole 3600 cm².
- Pole dużej: 240 · 90 = 21 600 cm².
- 21 600 : 3600 = 6.
Odpowiedź: 6 razy
Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.
Rozwiąż zadanieNajczęstsze błędy
- Liczenie pola z wymiarów na rysunku i mnożenie przez skalę tylko raz.
- Błąd przy zamianie centymetrów na kilometry.
- Odwrócenie skali: dzielenie zamiast mnożenia.
Gdzie to się przydaje poza szkołą
Skala jest na każdej mapie i planie.
W biznesie
Architekt rysuje dom w skali 1 : 100. Wykonawca mnoży wymiary z planu przez 100, żeby zamówić materiały.
W technologii
Mapa w telefonie zmienia skalę przy przybliżaniu i pokazuje w rogu, ile metrów to jeden odcinek.
W codziennym życiu
Planujesz trasę rowerową na papierowej mapie? Linijka i skala powiedzą, ile kilometrów przejedziesz.
To było na egzaminie
Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.
- Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 19: dwie tablice, jedna narysowana w skali
Pytania i odpowiedzi
Co oznacza skala 1 : 20?
Każdy centymetr na rysunku to 20 cm w rzeczywistości.
Jak zmienia się pole w skali?
Pole zmienia się o kwadrat skali. W skali 1 : 20 pole na rysunku jest 400 razy mniejsze.
Teoria już jest. Czas na praktykę.
Trenuj: Skala