Egzamin ósmoklasisty: Równania i wyrażenia
Wyrażenia algebraiczne i przekształcanie wzorów: egzamin ósmoklasisty
Zanim rozwiążesz równanie, trzeba zapisać treść za pomocą liter. Na egzaminie jest to osobny typ zadania.
Zadania generują się bez końca, każde z rozwiązaniem krok po kroku.
O co chodzi w tym typie zadań
W arkuszu 2025 piłek białych było 4 razy więcej niż fioletowych i o 3 mniej niż czarnych. Liczbę fioletowych oznaczono przez x i trzeba było wybrać wyrażenie opisujące wszystkie piłki. W tym samym arkuszu trzeba było wyznaczyć a ze wzoru na obwód L = 2a + 2b + c.
W 2026 trzeba było przekształcić wzór na sumę kolejnych liczb naturalnych, S = ½n(n + 1). Wszystkie te zadania sprawdzają, czy umiesz zapisywać zależności literami i przekształcać je jak równania.
Teoria od zera
Wyrażenie algebraiczne zapisuje treść za pomocą liter.
Przekształcanie wzoru
To samo działanie wykonujesz po obu stronach wzoru.
Przykłady z rozwiązaniem krok po kroku
Przykład 1
Białych piłek jest 4 razy więcej niż fioletowych (x) i o 3 mniej niż czarnych. Zapisz liczbę wszystkich piłek.
- Fioletowe: x, białe: 4x.
- „O 3 mniej niż czarnych” znaczy, że czarnych jest 4x + 3.
- Razem: x + 4x + 4x + 3 = 9x + 3.
Odpowiedź: 9x + 3
Przykład 2
Wyznacz a ze wzoru L = 2a + 2b + c.
- Odejmij 2b i c od obu stron: 2a = L − 2b − c.
- Podziel obie strony przez 2.
Odpowiedź: a = (L − 2b − c)/2
Sprawdź, czy już umiesz. W trenażerze dostaniesz zadanie tego typu z nowymi liczbami. Po odpowiedzi zobaczysz pełne rozwiązanie.
Rozwiąż zadanieNajczęstsze błędy
- Odwrócenie zależności „o 3 mniej niż czarnych”. Skoro białych jest mniej, to czarnych jest więcej.
- Dzielenie przez 2 tylko jednego składnika: a = L/2 − 2b − c jest błędne.
- Zmiana znaku tylko przy jednym wyrazie przy przenoszeniu.
Gdzie to się przydaje poza szkołą
Wzory to skrócony zapis zależności, które znasz z życia.
W biznesie
Koszt zamówienia to cena razy liczba sztuk plus dostawa: K = c · n + d. Żeby policzyć, ile sztuk zmieści się w budżecie, wyznaczasz n.
W technologii
Programista zapisuje zależności wzorami w kodzie. Arkusz kalkulacyjny to w praktyce tabela wzorów.
W codziennym życiu
Rachunek za taksówkę to opłata początkowa plus stawka za kilometr. Z tego wzoru policzysz, ile kilometrów przejedziesz za 50 zł.
To było na egzaminie
Ten typ zadania pojawił się w ostatnich arkuszach. Kliknij, żeby zobaczyć omówienie konkretnego zadania.
- Egzamin ósmoklasisty 2026, zadanie 8: suma liczb od 1 do n
- Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 5: wyznaczanie a ze wzoru na obwód
- Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 6: piłki białe, fioletowe i czarne
Pytania i odpowiedzi
Jak sprawdzić, czy wyrażenie jest dobre?
Wstaw małą liczbę za x, na przykład 1, i policz z treści, ile powinno wyjść. Wynik musi być taki sam jak z wyrażenia.
Jak wyznaczyć literę ze wzoru?
Traktuj wzór jak równanie: przenieś na drugą stronę wszystko, co nie zawiera szukanej litery, a potem podziel przez to, co przy niej stoi.
Teoria już jest. Czas na praktykę.
Trenuj: Wyrażenia i wzory